Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản trị và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhà nước (DNNN) phát huy vai trò tiên phong, dẫn dắt trong những ngành, lĩnh vực then chốt.
Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực ngày càng gay gắt, đây cũng là một thách thức đáng kể đối với DNNN khi phải cạnh tranh trực tiếp với doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI trong thu hút nhân tài, trong khi vẫn chịu những ràng buộc nhất định về tuyển dụng, tiền lương, đãi ngộ và quản trị nhân sự.
Trao đổi với PetroTimes, ông Nguyễn Sinh Dũng Thắng, Chủ tịch Hội Thành viên Độc lập Hội đồng Quản trị Doanh nghiệp Việt Nam (VNIDA) cho rằng, để hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết 79-NQ/TW, cần mạnh dạn tháo gỡ những “chiếc áo chật” về thể chế, trao quyền tự chủ lớn hơn cho DNNN trong quản trị nhân sự. Bên cạnh đó, DNNN cũng cần phát huy những lợi thế riêng về sứ mệnh quốc gia và văn hóa doanh nghiệp, chuyển hóa thành sức mạnh nội sinh trong chiến lược thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao.
“Chiếc áo chật” trong tuyển dụng nhân tài
Theo ông Nguyễn Sinh Dũng Thắng, một trong những rào cản lớn hiện nay nằm ở cơ chế tuyển dụng. Trong khi doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI có thể nhanh chóng đưa ra quyết định tuyển dụng để tiếp cận nhân sự giỏi khi thị trường xuất hiện cơ hội, DNNN phải tuân thủ nhiều quy trình, thủ tục đối với các vị trí quan trọng. Thời gian tuyển dụng kéo dài có thể làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường lao động, đặc biệt trong những lĩnh vực có tốc độ thay đổi nhanh như công nghệ, chuyển đổi số, năng lượng hay tài chính.
Từ thực tế này, việc tạo thêm sự chủ động cho DNNN trong tuyển dụng và sử dụng nhân sự được xem là một trong những điều kiện cần thiết để doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu phát triển.
Đãi ngộ cần gắn với hiệu quả và giá trị tạo ra
Bên cạnh tuyển dụng, tiền lương và đãi ngộ là một rào cản khác trong cuộc cạnh tranh nhân tài. Mặc dù chính sách tiền lương tại DNNN đã từng bước được gắn với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, song phạm vi áp dụng vẫn còn hạn chế và chưa tạo được động lực đủ mạnh đối với đội ngũ nhân lực chất lượng cao.
Theo đó, cơ chế trả lương theo hiệu quả cần được mở rộng không chỉ đối với đội ngũ quản lý mà cả chuyên gia, kỹ sư và những nhân sự có đóng góp trực tiếp vào năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi thu nhập được gắn chặt hơn với kết quả sản xuất, kinh doanh và giá trị tạo ra, DNNN sẽ có thêm điều kiện để từng bước thu hẹp khoảng cách với doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI trong thu hút nhân lực chất lượng cao.
Thu hút nhân tài cần đi cùng cơ chế giữ chân dài hạn
Bài toán nhân tài không dừng lại ở khả năng tuyển dụng. Theo Chủ tịch VNIDA, DNNN hiện vẫn gặp những hạn chế trong việc xây dựng các chính sách giữ chân nhân tài trong dài hạn.
Tư duy nhiệm kỳ cùng những quy định quản lý hiện hành khiến doanh nghiệp khó thiết kế các cơ chế đãi ngộ dài hạn như chương trình cổ phần ưu đãi, quyền lợi gắn với sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp hay các chính sách khuyến khích sáng tạo dành cho đội ngũ chuyên gia. Đây là những công cụ đang được nhiều tập đoàn tư nhân và doanh nghiệp nước ngoài sử dụng để tạo sự gắn bó của nhân lực chất lượng cao.
Do đó, cùng với việc cải thiện khả năng tuyển dụng, DNNN cần có thêm không gian để xây dựng những chính sách đãi ngộ phù hợp với đặc thù của từng nhóm nhân sự và yêu cầu phát triển dài hạn của doanh nghiệp.
Trao quyền tự chủ nhưng phải gắn với trách nhiệm giải trình
Theo ông Nguyễn Sinh Dũng Thắng, để thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW, DNNN cần được trao quyền tự chủ lớn hơn trong quản trị nhân sự, từ tuyển dụng, sử dụng nhân sự đến quyết định chính sách tiền lương và đãi ngộ. Tuy nhiên, quyền tự chủ phải đi cùng trách nhiệm giải trình và được kiểm soát bằng những chỉ tiêu hiệu quả rõ ràng.
Theo đó, Nhà nước cần chuyển từ cách quản lý thiên về tiền kiểm sang cơ chế hậu kiểm, trong đó kết quả hoạt động, năng suất lao động, hiệu quả sử dụng vốn và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trở thành những cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu quả. Cách tiếp cận này vừa tạo thêm không gian để DNNN chủ động trong các quyết định về nhân sự, vừa bảo đảm quyền tự chủ được gắn với trách nhiệm và kết quả thực tế.
Cần những cơ chế linh hoạt cho các lĩnh vực mới
Đối với những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, năng lượng xanh hay các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo, ông Nguyễn Sinh Dũng Thắng đề xuất nghiên cứu xây dựng các cơ chế thí điểm hoặc “sandbox” dành cho DNNN.
Các cơ chế linh hoạt này có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động thử nghiệm mô hình quản trị mới, thu hút chuyên gia đầu ngành và nhanh chóng triển khai những sáng kiến có giá trị mà không bị bó buộc bởi các quy trình hành chính truyền thống. Đây được xem là một hướng tiếp cận có thể nghiên cứu trong bối cảnh yêu cầu về công nghệ, mô hình kinh doanh và nguồn nhân lực tại nhiều ngành đang thay đổi nhanh chóng.
Sứ mệnh quốc gia và văn hóa doanh nghiệp: Một lợi thế khác biệt
Dù tiền lương và đãi ngộ đóng vai trò quan trọng, theo Chủ tịch VNIDA, lợi thế cạnh tranh lớn nhất của DNNN lại không nhất thiết nằm ở tiền lương. Điều mà khu vực tư nhân và doanh nghiệp FDI khó có thể thay thế chính là sứ mệnh quốc gia và hệ giá trị văn hóa của doanh nghiệp. Nếu trước đây nhiều thế hệ trí thức, chuyên gia sẵn sàng cống hiến cho đất nước trong điều kiện còn nhiều khó khăn, thì ngày nay, theo ông Thắng, DNNN cũng cần biết khơi dậy tinh thần đó bằng cách:
“Chuyển hóa sứ mệnh phát triển đất nước, khát vọng quốc gia và văn hóa doanh nghiệp thành sức mạnh nội sinh trong chiến lược thu hút nhân tài.”
Người lao động giỏi không chỉ tìm kiếm thu nhập mà còn mong muốn được làm việc trong một môi trường có giá trị, có tầm nhìn và có cơ hội tạo ra những đóng góp lớn cho xã hội. Vì vậy, song song với cải cách cơ chế quản trị nhân sự, DNNN cần xây dựng văn hóa doanh nghiệp hiện đại, nơi mỗi cá nhân cảm nhận được ý nghĩa của công việc và thấy được sự đóng góp của mình vào những mục tiêu phát triển lớn của đất nước.
Tạo không gian để DNNN cạnh tranh nhân tài
Nhìn từ những vấn đề trên, yêu cầu đặt ra đối với DNNN không chỉ là tìm kiếm thêm nhân lực chất lượng cao, mà còn là tạo ra một cơ chế đủ linh hoạt để thu hút, sử dụng và giữ chân những người có năng lực. Khi những “chiếc áo chật” về tuyển dụng, tiền lương và cơ chế đãi ngộ từng bước được tháo gỡ, đồng thời quyền tự chủ được trao gắn với trách nhiệm giải trình và hiệu quả, DNNN sẽ có thêm điều kiện để cạnh tranh trên thị trường lao động.
Cùng với đó, việc phát huy sứ mệnh quốc gia và văn hóa doanh nghiệp có thể tạo thêm sức hút đối với những nhân sự mong muốn không chỉ tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp, mà còn được tham gia vào những mục tiêu phát triển lớn hơn. Đó cũng là một trong những điều kiện để DNNN xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao và đáp ứng những kỳ vọng đặt ra trong giai đoạn phát triển mới.
Nguồn: PetroTimes
———————————
VNICG – KIẾN TẠO CHUẨN MỰC, NÂNG TẦM QUẢN TRỊ
☎️ Hotline: +84 964 089 070
🌐 Website: vnicg.vn
✉️ Email: admin@vnicg.vn
